Köprülü Fazıl Ahmed Paşa

Görev numarası (#) kaynak tablodaki sıra numarasıdır.

Köken

ilmiye kökenliKöprülü Mehmed Paşa'nın oğlu; medrese eğitimi alıp 16 yaşında müderris oldu, sonra mülkiyeye geçti

Doğum yeri

Vezirköprü

Hane

Köprülü

Ölüm

doğal (1676)

• babasıKöprülü Mehmed Paşa1656–1661
• kardeşiKöprülü Fazıl Mustafa Paşa1689–1691
• eniştesiMerzifonlu Kara Mustafa Paşa1676–1683
• eniştesiKöprülü Damadı Abaza Siyavuş Paşa1687–1688
• kuzeniKöprülü Amcazade Hacı Hüseyin Paşa1697–1702
• yeğeniKöprülüzade Damat Numan Paşa1710

• 1661'de 26 yaşında babasının yerine geçti; makalede Osmanlı tarihinin en genç sadrazamı olarak anılır (s. 8). Yılmaz 2024
• 41 yaşında sirozdan öldü; baba ve oğul toplam yirmi yıl (1656–1676) görevde kaldı (s. 8). Yılmaz 2024
• Rivayet: Cevâhirü’t-tevârih’e göre Kandiye kuşatmasında Kanca Dilaver adlı yiğidi ödüllendirdi. Göger, Kanca’nın tarihsel bir kişi olmasını muhtemel bulur, ama hikâyenin bu biçimini zayıf sayar. Göger 2019
• Babası tarihçileri himaye etmedi; bu işi Fazıl Ahmed üstlendi. Mühürdarı Hasan Ağa’nın Cevâhirü’t-Tevârih’i sonradan Raşid’e kaynak olarak Köprülü lehine anlatıyı kalıcılaştırdı (s. 69–70). Göreve geldiğinde babası gibi kan dökücü olup olmayacağı merak konusuydu (s. 65). Bekar 2019
• Michels, Macar seçkinlerinin Babıâli'ye, Habsburglar Ağustos 1664'teki sözde zaferden sonra Osmanlıları çıkaramadığı için yöneldiği yolundaki yaygın görüşe karşı çıkıyor. Ona göre Protestan soylular Fazıl Ahmed Paşa sadarete gelmeden önce de Osmanlılarla temastaydı. Paşanın Eylül 1663'te Macarları Osmanlı'ya katılmaya çağırmasına da sevinmişlerdi. (s. 45) Michels 2023
• Fazıl Ahmed Paşa, Szepessy'yi en az dört kez kabul etti: Temmuz 1671'de Bulgaristan dağlarındaki ordugâhta, 4 Ocak 1673'te ve Nisan 1673 sonunda Edirne'de, Ocak 1676'da da gizli bir görüşmede. Michels'e göre sadaret boyunca paşayla bu kadar sık görüşen, Babıâli'de bu kadar uzun kalan başka kimse olmadı. (s. 46, 51–52, 56–57, 63) Michels 2023
• Fazıl Ahmed Paşa, 4 Ocak 1673'te Edirne'de Szepessy'ye Tanrı'nın padişahın işlerine yardım ettiğini söyledi. Michels bunu Lehistan zaferine bir gönderme sayıyor. Paşaya göre müdahalenin önündeki engeller kalkmıştı. Almanlarla barışı yalnızca görünüşte sürdürüyordu, onlar hiç beklemezken vuracaktı. Ancak ayrıntı vermedi. (s. 56) Michels 2023
• Michels'e göre Fazıl Ahmed Paşa, padişahın bütün Lehistan'ı alma hayallerine rağmen savaşı sürdürmeye istekli değildi. Kindsberg'in raporuna göre padişahın Ukrayna'ya yürüme kararlılığı artmasın diye Kiev çevresindeki 50.000 Rus askeriyle ilgili haberi ondan gizlemeye çalıştı. Yine de Osmanlı ordusu üç yıl Ukrayna bataklığına saplandı. (s. 56, 58–59) Michels 2023
• Fazıl Ahmed Paşa, 20 Temmuz 1674'te sürgün subayı Fábián Farkas'ın askerî yardım talebine, hiç değilse gizlice asker toplama izni istemesine de söz vermedi. Habsburglarla açıkça kopmak Lehistan savaşı bitince mümkündü, o zamana kadar gizli bir savaş da kabul edilemezdi. Oysa Habsburg raporlarına göre sınır paşaları isyancılarla birlikte saldırıyordu. (s. 60–61) Michels 2023
• Habsburg elçisi Kindsberg 1673 baharında şunları biliyordu: Fazıl Ahmed Paşa, Szepessy'nin kethüdaya teslim ettiği itimatnamelerdeki imza ve mühürleri doğrulatmak için Macaristan'a adamlar göndermişti. Eğri ve Varad eyaletlerindeki binlerce Macar isyancının birçoğu da paşaya ait topraklarda yaşıyordu. (s. 58) Michels 2023
• Nisan 1673 sonunda Szepessy ve beraberindeki soylular, bir Macar prensinin başa getirilmesini istediler ve yılda 100.000 taler vergi önerdiler. Kindsberg'e göre Fazıl Ahmed Paşa, Babıâli'nin hâlâ Lehistan ve Moskova ile meşgul olduğunu söyledi. Ona göre bütün Macar zümreleri birleşir ve başka savaş çıkmazsa yardım mutlaka gelecekti. (s. 57–58) Michels 2023
• Michels'e göre 1675'te Lehistan savaşından bıkan Fazıl Ahmed Paşa Habsburglara yönelmeye istekliydi, onu yalnızca padişah ile Kaymakam Kara Mustafa tutuyordu. Haziran 1675'te Kindsberg sınır baskınlarını gündeme getirince paşa öfkelendi: İmparator barışı bozmaya başladığı için artık isyancılara gerçek yardım yapacaktı. (s. 62) Michels 2023
• Ocak 1676'daki görüşmeden birkaç gün sonra kethüda Süleyman Ağa, Fazıl Ahmed Paşa'nın cevabını iletti: Paşa Lehistan savaşını bir an önce bitirmek istiyordu, ama bir düşmana kapıyı kapatmadan ötekine açmak âdetleri değildi. Habsburg istihbaratına göre plan, barıştan sonra Kassa'nın alınması ve Apafi'nin Macar kralı olarak taç giymesiydi. (s. 63–64) Michels 2023
• 17 Ekim 1676'da Lehistan'la barış imzalandığında Macar mülteciler ve Apafi, istila için Fazıl Ahmed Paşa'nın işaretini bekliyordu. Viyana'da da paşanın artık Habsburglara savaş açacağı sanılıyordu. Paşa 3 Kasım 1676'da ölünce Osmanlı'nın müdahale vaatleri birden boşa çıktı. (s. 67) Michels 2023

1. Vikipedi
   “Köprülü Fazıl Ahmed Paşa”, Türkçe Vikipedi. tr.wikipedia.org/wiki/Köprülü_Fazıl_Ahmed_PaşaCC BY-SA 4.0; içerik özetlenerek ve yeniden düzenlenerek kullanılmıştır.
2. Vikipedi
   Vikipedi, “Osmanlı sadrazamları listesi” ve sadrazamların kendi maddeleri (alındı 1–2 Kasım 2026), CC BY-SA 4.0. tr.wikipedia.org/wiki/Osmanlı_sadrazamları_listesigörev tarihleri, süreler ve padişahlar
3. Bekar 2019
   Cumhur Bekar, “Köprülü Mehmed Paşa’nın Osmanlı Tarih Yazımında Değişen Algısı”, Tarihyazımı 1/1 (2019): 62–78. dergipark.org.tr/tr/pub/tarihyazimi/issue/43330/571750bu sayfadaki notların ya da mektup özetlerinin kaynağı; kısa özet
4. Göger 2019
   Veysel Göger, “Osmanlı Tarih Yazıcılığında Destansı Bir Karakter: Kanca Nâm Dilaver”, Millî Folklor XVI/121 (2019). makale.isam.org.tr/items/cdb675e9-c4f2-49a4-a4bb-9b9e67a2c08fbu sayfadaki notların ya da mektup özetlerinin kaynağı; kısa özet
5. Michels 2023
   Georg B. Michels, “Turcophile, Religious Zealot, and Rebel: The Hungarian Noble Pál Szepessy’s Encounters with Grand Vizier Ahmed Köprülü (1661–76)”, Review of Middle East Studies 57 (2023): 43–72. doi.org/10.1017/rms.2024.17bu sayfadaki notların ya da mektup özetlerinin kaynağı; kısa özet
6. Yılmaz 2024
   Yasir Yılmaz, “‘From Theory to Practice’ Origins of the Ottoman Grand Vizierate and the Köprülü Restoration: A New Research Framework for the Office of the Grand Vizier”, Review of Middle East Studies 57 (2023; çevrimiçi yayım 2024): 7–42, doi:10.1017/rms.2024.19. doi.org/10.1017/rms.2024.19bu sayfadaki notların ya da mektup özetlerinin kaynağı; kısa özet